मनोवाद

जब टोलाएँ,
तब निदाएँ।
निदाएँ त देखेँ,
देखेँ त बुझेँ,
बुझेँ त ब्यूझिएँ,
ब्यूझिएँ त पछुताएँ,
के का लागी?
फेरी टोलाएँ ।

टोलाएँ त नियालेँ,
नियालेँ तर देखिनँ,
देखिनँ, तर महसुस गरेँ ।
महसुस गरेँ ,
गरेँ त केवल शून्यता ।
छोएँ त बुझेँ ,
केवल स्तब्धता ।

बोलेँ ,
तर सुनिनँ,
सुनेको जती,
केहि बुझिनँ ।
नबुझे पनि बाझिनँ ।
आखिर के का लागी,
कहिल्यै सोधिनँ ।

धेरै घोरिएँ,
चुप बसेँ ,
बसेँ केवल आफ्नै मानसपटलभित्र ,
टोलाएँ ।
अझैँ टोलाएँ ।
अनि निदाएँ फेरी ।
अनन्तकालमा ,
शब्दहरुको मायाजालमा ।

Advertisements

पात्र

हे मानव,
म फेरी आएँ।
निस्सासिएको सासमा,
अर्थको आशमा,
तिम्रो अनि मेरो,
यो स्तब्ध आवासमा ।

म मेरो कथा,
कसरी भनू तिमीलाई?
मेरो कुनै कथा छैन ।
म त फगत एक पात्र हूँ ।
ठगिएको पात्र,
हेपिएको पात्र,
कथाकारले थिचोमिचो गरेको पात्र।

म ती अक्षरहरुको हूलबाट निस्केर आएको हूँ ।
जुन अक्षरहरु मृत छन् ,
जुन अक्षरहरु लेख्ने कलम मृत छन् ,
अनि कलम चलाउनेहरु पनि मृत छन् ।
म त्यस्तो कहालीलाग्दो कथाबाट,
भागेर आएको एक पात्र हूँ ।

हे मानव,
मलाइ यही रहन देउ ।
म त्यस कथाको लागि
एक गलत पात्र हूँ ।
ममाथि अन्याय भएको छ ।
के पात्रको मन हुदैन ?
के हामी कथाकारको कठपुतली हौँ?
हे मानुष,
भनिदेउ मलाई,
के तिमी पनि कसैको कठपुतली हौ?

म सम्झन्छु त्यो दिन,
जुन दिन उसले मेरो कथामा,
उसलाई प्रवेश दिएको थियो ।
म निषेधाज्ञा जारी गरु पनि कसरी?
उ आउँदा हिउंदमा पनि ,
सयपत्रीहरु फक्रिएका थिए ।
ताराहरु राता अनि नीला हुँदै ,
हाम्रो आफ्नै आकाशगङ्गा,
झलमल्ल पारेका थिए ।
मेरा औंला,
अनि औंलाबीचका रिक्तता,
पूर्ण भएका थिए ।
यस्तोमा आएकी उसलाई
कसरी बिर्सू म?

म फर्कंन्न अब,
उ बिनाको कथामा,
त्यो अर्थहीन अर्थमा।
म बल्झन्न अब,
ती भ्रामक अक्षरहरुको जालोमा ।
यतै हराउछु म बरु,
कथाविहिन पात्र बनेर,
विलिन हुन्छु म,
वाष्पका कणहरुमा,
धुवाँका रेसाहरुमा,
वायुका वेगहरुमा ।

नशा

नशा के मा छैन?
नशा ती आँखाहरुमा छ,
ती हेराइहरुमा छ ।
त्यो प्रेमिल स्पर्शमा छ।
नशा त्यो चियाको बाफमा छ,
अनि चियासंगैका गफहरुमा छ ।
चुरोट च्यापिएका ओठहरुमा छ ,
अनि मुस्कान छरिरहेका ओठहरुमा छ।
नशा ती रनफनिदै गरेका
धुँवाका रेसाहरुमा छ,
अनि चिसो सिरेटो ओढेर आउने,
बिहानीको बाक्लो कुहिरोमा छ ।
नशा हर प्रिय आकृतिमा छ,
त्यो आकृतिले ल्याउने भावनामा छ ।
नशा ती बाल्यकालका खेलमा छ,
अनि बुढेसकालका गफमा छ ।
नशा के मा छैन?
नशा सबथोकमा छ।

नशा हर मन्दिरमा टोलाउदा
स्नायुलाइ चिर्दै भित्र छिर्ने,
अगरबत्तिको सुगन्धमा छ।
ती घण्टहरुको कम्पनमा छ,
अनि ती कम्पनहरुको प्रतिध्वनीमा छ।
झिसमिससंगै बल्ने ती राता चिम,
अनि त्यो रातो प्रकाशमा
पहेंलै भएर चम्कने मन्दिरको गजुर ,
नशा त्यो चमकमा छ।
नशा के मा छैन?
सबथोकमा छ।

नशा सुर्योदयमा छ,
अनि सुर्यास्तमा छ।
उज्यालोमा छ,
अनि उज्यालोलाई
आफूभित्रै समाहित गर्ने,
अन्धकारमा पनि छ।
नशा शब्दहरुमा छ,
आफैंसँग गुनगुनाउने शब्दहरुमा,
अनि एक्लै टहलिंदा भेटिने
ती मनोवादहरुमा छ ।

नशा हर सासमा छ,
हर स्पर्शमा छ,
हर व्यक्तिमा छ,
नशा, अस्तित्वमा छ।

म, को हूँ?

जब एक्लो सांझहरुमा
टोलाउदै, मुस्कुराउदै,
एकान्तको अंगालोमा, 
आलींगन भएको पाउँछु आफुलाई,
के म त्यो शान्त प्राणी हूँ?

जब सोचहरुको बथानमा,
अनि मानिसहरुको हूलमा
भिज्न अनि डुब्न,
अनेक नाटकको प्रपंच रच्छु,
हाँस्छु, चिच्याउछु ।
अर्थ-अनर्थ बोल्छु, जिस्क्न्छु।
कि म त्यो हँसमुख जोश हूँ?

हर समयको अन्तरापछी,
जब आफ्नो बुबालाई भेट्छु
अनि हरेक भेटमा भेट्छु,
केहि थप चाउरीका रेखाहरु,
तब आत्तिन्छु,
अनि फतक्कै गल्छु आफैभित्र।
के म त्यो कमजोर नाबालक हूँ?

साँझपखका गम्भीर चियागफहरुमा,
जबजब रुमलिन्छु,
ब्रह्माण्डकाबारे,
अनेक गफ खोक्छु ।
जीवनको अन्तिम सत्य,
शून्यतालाई अंगाल्छु।
के म त्यो शून्यवादी शून्य हूँ?

जब पुराना साथीहरु भेट्छु,
नियाल्छु,
स्मृतिहरुलाई ओल्टयाई पल्टयाई हेर्छु,
अनि विगत र वर्तमानबिचको त्यो कालो खाडल भेट्छु ।
तैपनि नाटक गर्छु,
खाडल नदेखेझै गर्छु ,
माया मारिस यार भन्दै नौटंकी रच्छु,
प्रत्युत्तर नसुनेझै गर्छु ।
के म त्यो प्रयासहीन मित्र हूँ?

जब हर गम्भीर संबादलाइ सुन्छु,
दुख पीडा आफैभित्र पाउछु ।
संगै मुटु दुखाउछु, आँखा भिजाउछु,
आफैभित्र गुट्मुटिएर आँसु झार्छु,
के म त्यो भावनात्मक आत्मा हूँ?

आखिर के हूँ म?
आखिर को हूँ म?
कुनचाहिं म को,
विश्वास गरूँ म?
हासूँ म कि चिच्याऊँ म?
भौतारिदै हिडूं कि,
अनजान भई घुमिरहूँ,
नाटक रचिरहूं?

ढोकापछाडिको कालो कोट

आज ठीक एक वर्ष पूरा भयो।
मेरो कोठाको ढोकापछाडी,
त्यो कालो कोट अझै पनि झुन्डिरहेको छ।

त्यो कोट कालो छ,
निन्याउरो छ,
एकैठाउ डल्लो पर्दै,
आफैभित्र सोहोरिदै छ।

दिनको उज्यालोमा,
मेरो त्यो कोट टल्किन्छ, चम्किन्छ ।
मलाइ ढाक्न भनी सलबलाउछ,
तर म त्यसलाई त्यही लुकाइराख्छु।
अनि त्यसको रिस मलाइ उसले
हर रात पोख्छ,
कालो कात्रो बनेर।

म उसलाई ओढू पनि कसरी?
मलाइ भ्रामिक कोटहरुको,
अनि ती भ्रमहरुको बानी भइसक्यो।
…आँखाहरुले छर्ने भ्रम,
..ओठहरुले छर्ने भ्रम,
..औंलाहरुले छर्ने भ्रम ।

त्यसैले म,
मेरो कालो कोट त्यही झुण्डयाईराख्छु।
त्यो अँध्यारो ढोकापछाडी,
आओस बरु रातको एकान्तमा,
भ्रमका पत्र-पत्रको कोटहरु फुकालेर,
केवल आफ्नो कालो छायाँले,
छोपिदेओस मलाइ ।

तपाईं

तपाइंलाई याद पनि छैन होला तपाईं निस्कँदा चर्को घाम लागिरहेको थियो। तारमा अड्डा जमाएर बस्ने कागका हूलहरु पनि चर्किएर ओत खोज्दै हाँगाबिंगा भित्र घुस्रदै थिए । अब सोच्नुस न, कुन बेला निस्कनुभएको थियो होला। तपाइंको यात्रा खै कताबाट सुरु भएको थियो, मलाइ थाहा छैन। तपाईं निस्केपछिको पहिलो पाइलामै बिरालोले बाटो काटेको थियो। कालो। ब्ल्याक । तपाईं वास्तै नगरी हिड्नुभयो, अलिकति त गर्नुपर्ने। तर गर्नुभएन, खैर, ठिकै छ, हू केयर्स!

तपाईं त्यस गल्लीबाट बागमती किनारमा निस्कनुभयो। घाटमा। जहाँ एकापट्टी रुवाबास थियो, अनि ठिक छेउको कुनामा एक युगल जोडीको प्रेमालाप चल्दै थियो। डेटिङ। तपाइंले घुरेर हेरिदिनुभयो, केटीले मुन्टो उता फर्काइ, केटोले तपाइंलाई घुर्यो। उसको केही घन्टाको रोमान्टिक सेट-अपलाइ तपाइंले ध्वस्त पारिदिनुभयो। तपाइंले अझै घुरेर हेरिदिनुभयो। उसले अझै घुर्यो। केही समयको घुरा-घुरको दोहोरो भिडन्तपछी तपाइंले आफ्नो हतियार बिसाएर लाशतर्फ लाग्नुभयो। अघिको चिच्याहट सुक्क-सुक्कमा झरिसकेको थियो, साँझसम्ममा त्यो सुस्केरामा झर्नेवाला थियो, अनि केहि दिन/महिनामा सानो यादको टुक्रामा। यो सोच्दै त्यस सुक्क-सुक्कलाइ नियाल्नुभायो अनि मनमनै मुस्कुराउनुभयो। वास्तवमा तपाईं अन्तरयामी हुनुपर्छ। होइन त? हो नि!

तपाईं घाटको ढिकमा बस्नुभयो। यसो एकपल्ट आँखा झिम्क्याएर खोल्नुभएको थियो, अँधेरो देख्नुभयो, निस्पट्ट। के भयो त्यो? समय कहाँ गयो? ह्वेर डिड टाइम डीजल्भ? गफ दिनलाई भएपनि तपाइंले अलिअलि फिजिक्स हेर्नुभएको थियो। कसरी हुनसक्छ? चर्को घामको समयदेखि रातबिचको समय कहाँ विलिन भयो। घडी हेर्नुभयो सात बजेको थियो। तर घडीको कसरी विश्वास गर्ने? घडी के हो? जाबो घडी। तपाइंलाई त समयले नै घात गरिदियो। त्यो बीचको पांच घण्टा कता गयो? सात पनि त्यही दिनको सात हो कि, अरु कुनै दिनको सात हो, ग्यारेन्टी छ केहि? तपाइंलाई रिस उठ्यो, त्यसरी जीवनको पांच घण्टा ठग्न पाइन्छ? त्यो बीचको पांच घन्टामा तपाइंले कतै अमूल्य वस्तु भेटाएर अतुलनीय धनाढ्य हुनुहुन्थ्यो कि, अथवा कुनै चामत्कारिक विचारधाराको जन्म भएर नयाँ धर्मको स्थापना गर्नुहुन्थ्यो कि! अथवा ब्रह्माण्डको सुरुवाती रहस्य पत्ता पो लगाउनुहुन्थ्यो कि! जे पनि हुन सक्थ्यो नि! तर अँह, तपाइंको पांच घण्टा चोरी भयो।

तपाइँ आक्रामक मुद्रामा आफ्नो चोरी भएको समय खोज्न उठ्नुभयो। कुनाहरुबाट खस्रक्क-खस्रक्क आवाज आइरहेको थियो। तर तपाइंले अन्धकारमा घुरेर हेर्न सक्नुभएन। फेल खाए तपाईंका हतियार। तपाईं पुन: ती मिस्टिक गल्लीहरुमा भौतारिन थाल्नुभयो। एउटा श्वेत बिरालोले तपाईलाई घुरिरहेको थियो, पहेला चम्किला आँखा, तपाइंले पनि घुरिदिनुभयो, तर तपाइको घुराइलाई बेवास्ता गरियो। तपाइँ अझ अघि बढ्नुभयो, अन्धकारले समस्त ठाउँलाइ छोपिसकेको थियो। कता-कता क्षितिजमा आवाजमा स-साना झिल्काले तपाईंको कान छेडेर मस्तिष्कमा पौडी खेल्दै थिए, तर ती लाइ पनि तपाईंले त्यतै कतै डुबाइदिनुभयो।

हिड्दाहिड्दै तपाइंलाई चुरोटको असाध्यै तलतल लाग्यो। समय चोरको साटो तपाइँ चुरोट खोज्न भौतारिन थाल्नुभयो अब। पसल नै नभएको हो कि, सबै पसल बन्द भएर हो कि, तपाइंले कतै पनि आशाको ट्यूबलाइटमुनि एक खिल्ली चुरोट ठडिएको भेट्नुभएन। केही घण्टाको हिडाइपछी, सरी सरी, तपाईलाई त अब घण्टा र मिनेटहरुमाथि विश्वास लाग्न छोडिसकेको होला। अँ, केही क्षणपछि, एक ट्यूबलाइटमुनि एक बृद्ध मनुवा देखिए। दौडेर गएर चुरोट माग्नुभयो, ल्याउनुभयो, अनि दौडेर अन्धकारमा पुग्नुभयो। तपाईंलाइ अन्धकारमा रातो ठुटोले निकाल्ने भिन्न-भिन्न धुवाँका रेसाहरु हेर्न बडो मजा आउथ्यो। त्यहाँ पुगेपछि सल्काउन खोज्नुभयो। बर्बाद! सधैं लाइटर हुने ट्राउजरको बायाँ खल्ती त खाली थियो। तपाइंले आफूले आफैलाई सराप्न थाल्नुभयो अनि फेरी हिड्नुभयो एक झिल्को आगोको खोजीमा।

त्यस रात मैले नै दिएको थिएँ तपाईलाई आगो। त्यो पनि तपाइकै सर्टको पाकेटबाट लाइटर निकालेर। म हर समय तपाईंसंगै हुने गर्थें, तर त्यस पांच घण्टामा तपाइंले मेरो पूर्ण स्वरूपलाइ लत्याएर मेरो अर्ध स्वरूपलाइ अंगाल्नुभयो। आफ्नै चेतलाइ अर्धचेत बनाइदिनुभयो। आफ्नै चेतनालाइ बेवास्ता गरी समयको चोरी भयो भन्दै हिड्नुभयो, सन्की बनेर। यदी यस्तै हो भने मैले सदाका लागी तपाईलाइ छोड्नुपर्नेछ, तपाईंलाइ अर्धचेतमै जिउनुपर्नेछ। नियाल्नुहोस आफैलाई!

Reminiscence

“I stayed dressed because you were coming”, she had said twirling on her long red gown as she pulled my arms around her waist. I kept staring at her shiny eyes. How I wish I had said you’re looking beautiful.

Those were different days. Different from what I’m used to. I’m okay about change. I know nothing is permanent, I keep ranting about temporary-ness of this world and everything in it. But still, those were precious days. Right now, when I get out and look out for the stars, those shimmering dots remind me of her eyes. How I wish I had looked deeper in them.

We wandered those winter nights, with cold feet and warm hands; with open fingers and closed palms; with stiff steps and melting hearts. Every fresh blow of wind reminds me of the smell of her open hair. How I wish I had run my fingers inside her hair for a bit longer that day.

I still have that headphone splitter on which we listened to those songs each time we were on bus, sticking our heads together. From sore late night conversations to sore eyes, things changed. From long cuddles to escaping gazes, things changed. How I wish I had held her in my arms bit more tighter that day.

I wrote this because I saw her today. I wrote this because I could not see her the way I used to. Change is the ultimate reality.